Research Institute Child Development and Education

Rondleiden is een vak

Professionalisering van museumdocenten / rondleiders en verbetering van educatieve rondleidingen in kunst- en historische musea

Rondleidingen in kunst- en historische musea zouden voor leerlingen betekenisvolle en plezierige ervaringen moeten zijn die bijdragen aan de ontwikkeling van cultureel en (kunst)historisch besef, gevoel voor schoonheid, visuele geletterdheid, kennis van en interesse voor kunst, cultuur en geschiedenis. Of een museum erin slaagt dit te realiseren, is voor een belangrijk deel afhankelijk van de inhoudelijke en didactische kennis en vaardigheden van museumdocenten en het vermogen van musea om gericht te werken aan kwaliteitsverbetering.

Dit onderzoek heeft als doel instrumenten te ontwikkelen die de professionalisering van museumdocenten ondersteunen en de rondleidingen verbeteren. Het onderzoeksproject richt zich op de vragen:

  • Wat is kenmerkend voor het leren en onderwijzen in educatieve rondleidingen in kunst- en historische musea?
  • Over welke competenties zouden museumdocenten / rondleiders moeten beschikken?
  • Hoe kan een zelfevaluatie en een observatie instrument – gebruikt als voorbereiding op een post-observatie gesprek tussen een museumdocent en educator – bijdragen aan de professionalisering van museumdocenten?
  • Wat leren museumdocenten en leraren in opleiding in een professionele leergemeenschap waarin ze samenwerken aan het verbeteren van een museumrondleiding. 

Identificatie van leeruitkomsten van een rondleiding

In de eerste studie is onderzocht welke leeruitkomsten haalbaar en passend zijn voor een educatieve rondleiding in een kunstmuseum en historisch museum. Op basis van een literatuurstudie, een expertmeeting (educatoren en didactici) en een online expertraadpleging (educatoren, didactici, rondleiders) zijn twee lijsten met leeruitkomsten samengesteld. In het eerste artikel wordt ook ingegaan op de vraag wat kenmerkend is voor het leren en onderwijzen in rondleidingen in kunst- en historische musea.

Identificatie van competenties van museumdocenten

In de tweede studie hebben we op basis van een literatuurstudie en interviews met museumdocenten / rondleiders en hoofden educatie een eerste versie van een lijst met competenties opgesteld. Vervolgens hebben we door gebruik te maken van de Delphi methode de competenties gevalideerd. Dit resulteerde in een lijst met 45 competenties voor museumdocenten, georganiseerd in vier hoofdcategorieën: (1) omgang met de groep en de omgeving, (2) communicatieve vaardigheden, (3) kennis en didactiek, en (4) Professionalisme. 

Zelfevaluatie en observatie instrumenten

Op basis van de lijst met competenties hebben we, in het derde deelproject, een zelfevaluatie-instrument voor rondleiders, en een observatie-instrument dat educatoren kunnen gebruiken om rondleidingen te observeren ontwikkeld. Na het invullen van de zelfevaluatie en de geobserveerde rondleidingen volgde een nagesprek tussen de rondleider en de educator met als uitgangspunt de zelfevaluatie van de rondleider. We hebben onderzocht hoe de deelnemers aan deze studie een nagesprek op basis van de zelfevaluatie van de museumdocent ervaren.

Professionele leergemeenschap

In de laatste studie onderzoeken we een professionele leergemeenschap bestaande uit museumdocenten, leraren in opleiding, een museum educator en een vakdidacticus, die samenwerken aan het herontwerp van een rondleiding. We gebruiken learner reports, interviews, observaties en vragenlijsten om inzicht te verwerven in de leerervaringen van de participanten.  

Dit project is een gezamenlijk initiatief van:

Het project wordt mede gefinancierd door Fonds 21 en het Mondriaan Fonds.

Gepubliceerd door  RICDE

21 februari 2017