Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!

Preventieve Jeugdhulp en Opvoeding

Research Institute Child Development and Education

De onderzoeksgroep Preventieve Jeugdhulp en Opvoeding richt zich op de beschermende en versterkende factoren in de ontwikkeling van kinderen, jongeren, en jong volwassenen (0-24 jaar). We kijken daarbij naar de opvoeding door ouders in het gezin, maar ook naar de invloed van leeftijdgenoten en naar de rol van kinderopvang en school als sociale contexten van ontwikkeling.

In verschillende longitudinale studies kijken we op dit ogenblik o.a. naar de ontwikkeling van opvoedgedrag in samenhang met zelfregulatie en stress in kinderen, naar sociale vaardigheden van kinderen en pestgedrag op school, en naar de rol van niet-traditionele gezinsvormen in de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen.

Daarnaast doen we veel interventie-onderzoek, o.a. op basis van microtrials, IPD meta-analyses en grootschalige gerandomiseerde trials. Voorbeelden hiervan zijn studies naar de effecten—en werkzame elementen—van opvoedondersteuning zoals Incredible Years, VIPP-SD en de Family Check-up, maar ook naar interventies gericht op het verbeteren van sociaal-emotionele vaardigheden op school en het verminderen van pestgedrag.

Prof. dr. G.J. (Geertjan) Overbeek

Hoofd Onderzoeksgroep Preventieve Jeugdhulp en Opvoeding

 

Onderzoeksprojecten

  • Opgroeien in Amsterdam

    Verschillende kinderen gaan verschillend om met alle prikkels die dagelijks op hen afkomen. Maar we weten nog weinig over waarom sommige kinderen meer of minder gevoelig zijn voor prikkels uit hun omgeving. Wij onderzoeken of dit te maken heeft met biologische invloeden (zoals de werking van genen en hormonen), met opvoeding, of misschien met allebei. Ook willen we beter weten hoe ondersteuning het beste werkt voor ouders en kinderen om dwars en opstandig gedrag te voorkomen.

    • Looptijd: 2018- 2023
    • Gefinancierd door: een NWO VICI subsidie aan prof. Geertjan Overbeek
    Prof. dr. G.J. (Geertjan) Overbeek

    Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen

    Programme group: Preventive Youth Care

  • Gezinnen in de Stad (Family check-up)

    Het doel van dit project is om de effecten van de Family Check-Up (FCU; Dishion, 1990) in de Nederlandse context te evalueren. De FCU is een gezinsgerichte interventie die zich onderscheidt van andere opvoedingsondersteuningsprogramma’s door haar kortdurende karakter (3 sessies) en aandacht voor de krachten van het gezin. In de FCU wordt, samen met het gezin, bekeken wat er al goed gaat, en wat de uitdagingen in het gezin zijn. Zo wordt er op positieve wijze bekeken hoe het gezin vooruit kan gaan. Indien nodig, wordt er in de derde sessie met ouders besproken welke vervolghulp passend is voor het gezin. Echter, veel gezinnen geven aan dat de FCU op zichzelf voldoende steun biedt om gewenste veranderingen voor elkaar te krijgen.

    Onderzoek in de VS en Zweden liet zien dat de FCU leidt tot verbeterde opvoedvaardigheden, familie dynamiek en verminderd probleemgedrag bij kinderen (bijv., Shaw et al., 2016; Smith et al., 2014). Dergelijke onderzoeken lieten ook zien dat de FCU effectief is bij gezinnen met uiteenlopende sociaaleconomische status, en bij verschillende leeftijden van kinderen.

    Indien het onderzoek in dit project laat zien dat de FCU effectief is in het voorkomen en verbeteren van probleem gedrag bij kinderen, kan dit aanleiding bieden om de FCU breed te implementeren in Nederland. Een tweede doel van dit onderzoek is te onderzoeken in hoeverre stedelijke factoren (ook wel urban stressors genoemd) invloed hebben op de effecten van opvoedingsinterventies. Hiermee draagt dit onderzoek bij aan het beantwoorden van de vraag “Wat werkt voor wie?”.

    Methode. Dit project zal de volgende studies omvatten:

    1. Een meta-analyse naar de effecten van de FCU die in internationaal onderzoek worden gerapporteerd;
    2. Een uitbreiding van de pilotstudie van Scheffers-van Schayck en collega’s (Trimbos; onder embargo) met een controle groep;
    3. Een RCT met 4 meetmomenten. In deze studie zullen naast directe effecten van de FCU ook de programma-respons trajecten van gezinnen worden geanalyseerd;
    4. Een laatste studie zal met behulp van intensieve metingen inzicht verkrijgen in het veranderingsproces dat de FCU teweeg brengt. Dit onderzoek zal tevens gebruik maken van kwalitatieve data om onderzoeksresultaten te contextualiseren. Daarnaast zal dit onderzoek zich specifiek richten op gezinnen die doorgaans moeilijk te bereiken zijn door hulpverleners.

     

    • Periode: Maart 2020 - Maart 2023
    • Financiering: RPA Urban Mental Health
    L.S. (Brechtje) de Mooij

    Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen

    Programme group: Preventive Youth Care

  • De vrolijke peuter

    Bijna alle peuters krijgen weleens een driftbui en daarmee kunnen ze ouders tot waanzin drijven. Vooral als de driftbuien regelmatig voorkomen en lang duren en geen enkele reactie van de ouder ervoor lijkt te zorgen dat de driftbui stopt. Het is dan ook niet voor niets dat ouders met peuters een bepaalde hulpeloosheid ervaren en vaak aangeven wel wat hulp te kunnen gebruiken.

    Harvey Karp, een bekende Amerikaanse kinderarts, ontwikkelde de Vrolijke Peuter-methode om op een kind- en oudervriendelijke manier op driftbuien te reageren, zodat ze verminderen. Of het aanleveren van deze vaardigheden echt werkt, onderzoeken Daniëlle van der Giessen en Loes van Rijn – van Gelderen aan de UvA, samen met collega’s en studenten in een randomized controlled trial. Centraal staat hierbij de vraag of na het volgen van de kortdurende interventie peuters daadwerkelijk minder driftbuien laten zien en of ouders beter in staat zijn om emoties en gedrag van peuters te begeleiden tijdens driftbuien.

    Periode: tot en met 2023
    Financiering: Universiteit van Amsterdam

    Dr. L. (Loes) van Rijn-van Gelderen

    Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen

    Programme group: Preventive Youth Care